15 mei, 2019

Ilse Hemmes; “Je moet je eigen verliezen kennen!”

Ze zou eigenlijk bij de politie gaan werken, het vak van ‘waakzaam en dienstbaar’ lonkte. Totdat haar oom overleed en Ilse ontdekte, dat bij haar de essentie lag, om met mensen om te gaan. In dit portret van een gevoelsmens pur sang, neemt Ilse ons mee, op zoek naar zichzelf, haar ideeën, wensen, de verwachtingen én het antwoord op de vraag; waar is mijn opa eigenlijk gebleven?

We hadden afgesproken bij het Afscheidshuis aan de Binnenweg, daar waar haar loopbaan als zelfstandig uitvaartverzorgster begon. De vele werkzaamheden nopen ons echter, om uit te wijken naar het grotere afscheidscentrum aan de Piet Heinstraat, eveneens in Twello. Een imposant gebouw, waar veel aandacht is besteed aan de indeling van ruimte, gebruik van kleuren en daarmee een gedetailleerde sfeer welke passend is bij herinnering en afscheid. Een uitstraling welke Ilse wel van de daken wil schreeuwen; “we hebben een groot gebouw, maar we denken nog steeds in het klein, met alle aandacht voor het persoonlijke!”

Ooit bekleedde Ilse een commerciële functie binnen de financiële dienstverlening. “Mensen kwamen altijd bij mij terug. Ik verkocht niet, het ging gewoon. Er waren goede contacten, ik kon diepgaande gesprekken voeren met cliënten en had een groot inlevingsvermogen.” Oprechte interesse in de mensen welke ze hulp kan bieden en het aangaan van langdurige relaties. Essentiële onderdelen in de uitvoering van haar huidige vak.

Maar Ilse was op zoek naar wat anders, waarbij voorbereidingen werden getroffen om een carrière binnen de politieorganisatie te gaan starten. De gehele selectieprocedure was inmiddels doorlopen, wilde als kind al bij de politie en dat kon ze nu waarmaken; appeltje-eitje dan toch? “Tijdens de uitvaart van mijn oom gebeurde er iets. Ik dacht ‘ja maar, met mensen omgaan, dát is het wel’ en ik ging verder op zoek. Want ik was tot dan toe als de dood voor alles wat met de dood te maken had.”

De eerste stappen in de wereld van de uitvaart werden in 2002 gezet, wanneer ze stage gaat lopen in het uitvaartcentrum aan de Oude Rijksstraatweg in Twello.

“Eén jaar wilde ik mezelf geven om de opleiding te doen met daarnaast de vraag, wat er in het leven op je pad komt. Je hebt een persoonlijke rugzak; wie ben je zelf? Wat hebben de verliezen van mensen in het verleden met jou gedaan? Angsten ontrafelen, mij verdiepen in de vragen.” Wat is daarin dan de uiteindelijke motivatie? “Eerst aan jezelf de vragen stellen, anders kan je er niet voor een ander zijn.” De zoektochten van Ilse zijn zeer divers. Zo wordt ze tijdens haar stage geconfronteerd met zelfdoding, waarbij ze op afstand toekijkt hoe ervaren collega’s te werk gaan. Tegenwoordig is Ilse zélf degene die tot het uiterste gaat van haar kunnen en kennis op dit gebied.

Ilse Hemmes, ze kan onafgebroken vertellen over haar passie, haar werk, hetgeen haar ontroerd, bij blijft met ook in dít vak wederom het feit, dat mensen/families bij haar terugkomen. Want het is niet zo, dat Ilse alleen verschijnt ná het overlijden. Het komt met enige regelmaat voor, dat Ilse juist al voordien op bezoek gaat bij degene die komt te overlijden. Een gesprek kan dan gaan over de meer zakelijke kwesties, wat de wensen zijn omtrent de uitvaart. Maar veelal gaat het juist om het menselijke aspect en zijn er intense gesprekken met de cliënt en/of familie. Het schept een band, waarbij in vertrouwen veel kan worden gedeeld. Over de dood als ook, wat de mensen er zelf van hebben gezien of gehoord.

En waar is dan jouw opa gebleven? “In mijn jeugdjaren verloor ik mijn opa. Zoals dat toen ging, werd er niet teveel verteld. Wat ik mij ervan herinner is, dat opa verdween achter een gordijn en dat was het dan. Waar bleef die man?” Ilse ging in 2003 terug naar het uitvaartcentrum. “Allereerst vroeg ik, of er sindsdien veel was veranderd maar nee, alles was vrijwel nog hetzelfde. Toen nam ik alles in me op en ik kon achter dat gordijn kijken. Wat denk je? Er zaten deuren achter het gordijn, waardoor opa destijds is verdwenen.”

Kinderen en rouwverwerking, Ilse is ervaringsdeskundige. Ze heeft zelf ondervonden hoe het is, om met veel vragen te blijven zitten. “Ik heb oog voor kinderen, ik heb er een feeling mee en passie voor.” Kinderen moeten betrokken worden bij een overlijden, hebben begeleiding nodig en dienen niet uit het oog te worden verloren. Volgende maand volgt een special in deze krant over het onderwerp kinderen en rouwverwerking.

Toen Ilse in 2005 haar eigen onderneming begon, wilde ze zich onderscheiden van al hetgeen al bekend was. Ze verrichte baanbrekend werk, door zaken meer bespreekbaar te maken, waaronder bijvoorbeeld de thuisopbaring. Je hoeft niet direct in een kist maar het kan op bed of met een opbaarplateau. Het werk in de uitvaartbranche is niet uniek, haar werkwijze wel. Ilse spreekt ook liever over het afscheid dan een uitvaart. Het is een beleving welke eenmalig is, waarbij ze mensen zo nodig bij de arm neemt om misschien nét even die ene drempel over te gaan, waar men voorheen nog niet zover was gekomen. “Ik neem zo nodig de mensen van te voren mee naar de afscheidslocatie, we gaan alvast een keer op de banken vooraan zitten, of we bezoeken de ruimte van de oven in het crematorium. Het is prettiger om het alvast te beleven en mensen moeten zelf voelen wat ze willen.”

Tot slot stellen we de vraag welke de mensheid al eeuwenlang bezig houdt; het leven na de dood. “Die vraag houdt mij altijd bezig; wat is er hierna? Voor mij staat vast, dat het doorgaat, het leven hier is niet het einde.” Maar Ilse wil het vooral aan een ieder zelf laten om ideeën en gedachten te hebben bij de dood en het leven. Het geeft alleen wel aan, hoe ruimdenkend ze daarmee kan zijn. Want wanneer de dood niet het einde is, denk je ook niet eindigend en dát maakt haar en haar werk vooral heel bijzonder.