18 maart, 2020

“Weet waar je nodig bent om problemen te voorkomen”

“Natuurlijk denk ik dat we nog veel meer kunnen doen aan preventie als we meer tijd en geld voor hebben,” zegt Roel Terwijn, directeur van Mens en Welzijn Voorst. “Maar de realiteit is dat we een beperkt budget hebben. Het is de kunst om te weten waar je op welk moment moet zijn om problemen te voorkomen. Wij noemen dat ‘erwelzijn’. Dit betekent ook dat je weet waar je het verschil niet kunt maken.”

Roel is sinds twee jaar directeur van Mens en Welzijn Voorst. Eerder werkte hij in het onderwijs, voor de overheid en in de zorg, maar zijn hart ligt in het sociale domein. “Ik werk altijd voor kwetsbare mensen. Mensen die kampen met gezondheidsproblemen, eenzaamheid, psychische problemen.

Doordat ik zelf suikerziekte heb, weet ik wat kwetsbaar zijn betekent en wat de impact ervan is op je leven. Zonder medicatie, leef ik nog twee dagen. Deze afhankelijkheid doet veel met mij. Daarom voel ik veel begrip voor mensen die kwetsbaar zijn of zich kwetsbaar voelen.”

Na de middelbare school volgde Roel de opleiding maatschappelijk werk. “Ik was eigenlijk vooral bezig met de vraag wie ik eigenlijk was en waarom ik op aarde was. Door jezelf te leren kennen, leer je ook veel over de ander.

Na de opleiding kwam ik terecht in de hulpverleningswereld. Hier werd ik niet direct gelukkig van. In mijn beleving werd er veel betutteld. Soms vroeg ik me af: helpen we onze cliënten nu écht verder of houden we een situatie in stand? Ik vind dat we ons in de branche altijd die vraag moeten stellen: ‘Wat legitimeert onze inzet?’ En natuurlijk is het moeilijk om te bepalen of je nog nodig bent als je ergens midden in zit. Maar je moet jezelf wel de vraag blijven stellen: ‘Wat gebeurt er als mijn inzet er niet meer is?’ Als de dingen dan gewoon doorgaan of de problemen die we kennen evengoed ontstaan, zou je hier ook een conclusie aan moeten verbinden.”

Zelfredzaamheid versterken
“Mens en Welzijn Voorst is één van de schakels voor kwetsbare groepen die helpen om mensen zelfredzaam en autonoom te houden. Dit doen we door in te zetten op ontmoetingen, verbindingen en sociale samenhang. Als één schakel wegvalt, kan dat in het leven van een mensen net een kantelmoment zijn.

Omdat we veel kunnen doen is het altijd keuzes maken. En die toetsen we aan de vraag of wij bijdragen aan de zelfredzaamheid van mensen. Zo is er de Welfare in Klarenbeek. Voormalig vrijwilligers van het Rode Kruis organiseren dit voor een groep van 25 tot 30 mensen. Het Rode Kruis besloot onlangs om zich terug te trekken. Vorig jaar werd ons gevraagd in te stappen. Dit prachtige initiatief past bij onze doelgroep en doelstellingen. We hebben veel overlegd en proberen te kijken wie wat kan doen om het initiatief te laten voorbestaan en misschien zelfs wel uit te breiden. Moeten we het overnemen of ondersteunen zodat vrijwilligers de Welfare zelf in de lucht kunnen houden? Daarmee dragen we ook bij aan de zelfredzaamheid in het organiseren van verbindingen. Dit zal onderweg moeten blijken, door samen met hen en andere partners op te trekken. Er zijn vaak geen duidelijke, eenduidige antwoorden in ons werk. Dit vraagt flexibiliteit en vertrouwen.

Preventie
Mens en Welzijn richt zich bij uitstek op ‘preventie’. En zoekt net als Voorst onder de Loep naar manieren om zo vroeg mogelijk aan preventie te doen. “Een mooi voorbeeld van preventie waar we sinds een aantal maanden aan werken is de bezoekdienst. Als iemand zijn partner verliest koppelen wij hem/ haar aan een ervaringsdeskundige. Na een verlies blijkt dat de omgeving vaak sterk bezig is met de toekomst. Terwijl iemand ook behoefte heeft aan rouwverwerking. Met iemand praten die dezelfde ervaringen heeft, zorgt voor herkenbaarheid. Dat praat makkelijker waardoor het contact vaak langdurig is. En dat helpt depressie of eenzaamheid te voorkomen.”

Bereiken van groepen
Voorst onder de Loep ondersteunt bij het zoeken naar manieren om doelgroepen zo goed mogelijk te signaleren. Sommige groepen, zoals eenzame of mensen in armoede zijn moeilijk te bereiken. En ken je ze wel, dan is het nog altijd moeilijk om echt in contact te komen.

“De sleutel bij het bereiken van groepen ligt in het verplaatsen in de doelgroep. We zijn toch snel geneigd te denken vanuit onszelf. We voelen ons veilig bij mensen die op ons lijken. Kijk naar eenzaamheid. Wij hebben zelf werk en doen daarnaast vaak nog eens allerlei activiteiten. Deze netwerken hebben eenzame mensen vaak niet. We bereiken mensen het best via allerlei informele netwerken. We hebben contacten met vrijwilligersorganisaties, verenigingen, vluchtelingen, ouderenbonden, Stichting Zonnebloem. Met hen maken we afspraken zodat vrijwilligers ons kunnen inschakelen als dat nodig is. En ook met huisartsen maken we afspraken.

‘De voorzieningencheck’ is een voorbeeld waarmee we dat ook wel doen. We bieden mensen een test aan waarmee ze kunnen bekijken of ze recht hebben op bepaalde voorzieningen. Eenmaal binnen, openen zich weer deuren voor andere zaken, en kunnen we mogelijk hulp bieden bij betalingsachterstanden.

Een andere werkwijze leerde ik als leidinggevende in de verslavingszorg. Hoe kwam je in contact met een verslaafde? Heel makkelijk. Door een methadonpost in te richten. Voor de verstrekking van methadon komen mensen wel. En dan heb je de mogelijkheid om hun voeten, ogen te checken en zorg te verlenen. Je hebt vaak iets anders nodig om in contact te komen.”

Samenwerken via een warm netwerk
“Samenwerking tussen professionals gaat vanzelf goed als je elkaar kent. Een warm netwerk is belangrijk. Het gaat niet om de regulatie van samenwerking, wel om het investeren in ontmoetingen.

Als mensen weten hoe het veld er uit ziet, ontstaat interesse in de ander. Je onderzoekt waar je elkaar kunt helpen. Het vraagt van professionals dat ze niet naar binnen gekeerd zijn, maar een netwerkhouding en een open vizier hebben. Loslaten, maar wel weten hoe het veld er uit ziet. Ik ben er van overtuigd dat professionals dan gaan kijken naar wat de omgeving te bieden heeft voor de cliënt. Daar gaat het tenslotte om. Je doet het werk voor de inwoners.”